Odkłady pszczele

OdkladyPszczele — Tue, 24 Aug 1999 20:15:29 +0000

Metodą wykorzystywaną do doskonalenia jakości genetycznej pogłowia pszczół jest hodowla. Hodowla jest to świadome oddziaływanie na częstotliwość występowania genów i genotypów w populacjach. Hodowla pszczół najczęściej jest prowadzona właśnie w kierunku ich doskonalenia genetycznego i zwiększanie tym sposobem ich wartości użytkowej. Rzadziej prowadzona jest hodowla zachowawcza, mająca na celu ochronę zasobów genetycznych pszczół. W pewnych przypadkach doskonali się pogłowie pszczół przy jednoczesnym zastosowaniu elementów ochrony określonych cech.
Hodowla prowadząca do doskonalenia genetycznego polega na utrwalaniu w pogłowiu pszczół cech korzystnych z punktu widzenia gospodarczego. Cechy te mogą być różne, zależnie od kierunku użytkowania pszczół i od warunków zewnętrznych, w jakich znajduje się pasieka. Zazwyczaj w hodowli pszczół kładzie się nacisk na doskonalenie takich cech, jak miodność, tempo rozwoju (tempo i obfitość czerwienia), zimotrwałość, nierojliwość, łagodność, spokojność (dobre trzymanie się plastrów), produkcja pyłku, wosku, wierność kwiatowa, odporność na choroby, mała skłonność do rabunków, długowieczność pszczół, dobra opieka nad larwami matecznymi, określone zachowania pszczół (sposób zasklepiania miodu, kierunek gromadzenia miodu i pyłku, tempo zajmowania nadstawek), niektóre cechy morfologiczne wpływające na zwiększenie produkcji (długość języczka, pojemność wola miodowego, wielkość pszczół) oraz innych cech mających znaczenie w określonych warunkach przyrodniczych i produkcyjnych. Nie prowadzi się hodowli mającej na celu eliminowanie cech gospodarczo korzystnych, czyli na przykład w kierunku zwiększenia złośliwości, rojliwości czy skłonności do rabunków. Przy doskonaleniu genetycznym pogłowia często bierze się pod uwagę konieczność zachowania cech pokroju właściwych dla rasy czy linii hodowanych pszczół (barwa oskórka, indeks kubitalny, szerokość segmentów tułowia).
W hodowli zachowawczej na pierwszym miejscu bierze się pod uwagę utrwalenie właściwych dla hodowanej populacji pszczół cech morfologicznych i zachowań. Nie zawsze są to cechy korzystne z punktu widzenia gospodarczego. Głównym jednak kryterium prowadzenia hodowli zachowawczych jest ochrona określonych zasobów genetycznych. Cechy pielęgnowane w hodowlach zachowawczych mogą być zupełnie nieprzydatne w racjonalnej gospodarce pasiecznej. Utrzymuje się je jednak zarówno z myślą o ochronie dziedzictwa przyrodniczego, jak i niejako „na zapas”, ponieważ w przypadku potencjalnych zmian środowiska naturalnego i potrzeb produkcyjnych, mogą się one okazać potrzebne. Określone cechy pochodzące z hodowli zachowawczych mogą być wykorzystane do hodowli nowych linii lub do krzyżowań.
Hodowla mająca na celu zarówno doskonalenie pogłowia jak i ochronę określonych cech dotyczy linii genetycznych wywodzących się z populacji pszczół naturalnie występujących na określonym obszarze. W tej hodowli doskonalone są cechy korzystne gospodarczo, natomiast niektóre cechy morfologiczne i zachowania pszczół są utrwalane. Taki kierunek hodowli przyjmuje się z myślą o zachowaniu naturalnych populacji pszczół właściwych dla danego środowiska przyrodniczego przy jednoczesnym polepszeniu jakości pogłowia dla potrzeb użytkowych.
Pszczoły są bardzo wdzięcznym obiektem do hodowli. Duża ilość pokoleń w sezonie pozwala na szybkie wyhodowanie nowych linii genetycznych. Pełen okres oceny, w zupełności wystarczający do określenia interesujących hodowcę cech użytkowych, trwa zaledwie jeden rok. Ocenę kilku pokoleń tej samej populacji można prowadzić w tym samym sezonie, co bardzo przyspiesza pracę hodowlaną. Rozród pszczół jest tani w porównaniu z kosztami związanymi z rozrodem innych gatunków zwierząt gospodarskich, podobnie zresztą jak i ocena. Bardzo dobrze są opracowane techniki sztucznego unasienniania pszczół, pozwalające na szczegółowy dobór par rodzicielskich.

Odkłady Pszczele

Odkłady pszczele